Hỏi đáp: Bệnh võng mạc đái tháo đường

Bệnh võng mạc đái tháo đường (VMĐTĐ) là một trong những biến chứng nguy hiểm và phổ biến nhất ở người mắc bệnh tiểu đường. Dưới đây là tổng hợp các câu hỏi thường gặp và giải đáp chuyên sâu từ các bác sĩ chuyên khoa, giúp bạn hiểu rõ hơn về căn bệnh này.

1. Bệnh võng mạc đái tháo đường là gì?

Hỏi: Bệnh võng mạc đái tháo đường là bệnh gì thưa BS? Tôi vừa phát hiện mình bị tiểu đường nên rất hoang mang?

Trả lời: Võng mạc là một màng thần kinh nằm phía sau mắt, nơi tiếp nhận và truyền hình ảnh lên não. Trên võng mạc có rất nhiều mạch máu nhỏ để nuôi dưỡng. Bệnh tiểu đường gây tổn thương những mạch máu này, làm chúng dễ vỡ, dẫn đến chảy máu trong mắt và có thể gây mù lòa. Bạn không nên hoang mang. Mù mắt do tiểu đường là loại mù có thể ngăn ngừa được bằng cách đi khám bác sĩ nội tiết và bác sĩ mắt thường xuyên để được tư vấn phòng ngừa biến chứng.

BS.CK2. Đoàn Hồng Dung

Hỏi: Xin cho hỏi bệnh võng mạc trong đái tháo đường có phải một dạng biến chứng của bệnh đái tháo đường không? Mức độ nghiêm trọng của bệnh?

Trả lời: Đây là một biến chứng của tiểu đường. Nếu không điều trị, bệnh có thể dẫn đến mù lòa và đau nhức. Dấu hiệu sớm của bệnh là nhìn mờ, nhưng cần lưu ý có những tổn thương trên võng mạc trước khi có dấu hiệu mờ. Do đó, khám định kỳ rất quan trọng để phát hiện sớm và điều trị hiệu quả.

BS.CK2. Ngô Thanh Tùng

Hỏi: Vì sao bị tiểu đường lại sinh ra bệnh lý võng mạc?

Trả lời: Tiểu đường ảnh hưởng đến hệ mạch máu toàn thân, bao gồm cả các mạch máu võng mạc. Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là giảm thị lực. Đôi khi, cần sử dụng các phương tiện cận lâm sàng như chụp mạch máu võng mạc để phát hiện tổn thương sớm trước khi mắt bị mờ.

BS.CKII. Ngô Thanh Tùng

Bệnh võng mạc tiểu đường

2. Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết

Hỏi: Chị Hai tôi 55 tuổi, đã bị tiểu đường 7 năm nay. Hiện thỉnh thoảng mắt chị tôi bị mờ, không nhìn rõ, nhưng sau đó trở lại bình thường. Vậy có phải đó là dấu hiệu này chị tôi đang bị biến chứng tiểu đường ở võng mạc?

Trả lời: Chị bạn bị tiểu đường type 2 đã 7 năm có nguy cơ cao bị biến chứng. Triệu chứng đầu tiên thường là giảm thị lực. Tuy nhiên, trong giai đoạn sớm, tổn thương trên võng mạc có thể không nằm ngay trung tâm hoàng điểm, nên thị lực chưa giảm. Để biết chính xác, bạn nên đưa chị đi khám mắt. Mắt mờ rồi sáng lại không phải là dấu hiệu của bệnh võng mạc tiểu đường.

BS.CK2. Đoàn Hồng Dung

Hỏi: Xin BS cho biết, những người bệnh đái tháo đường có nguy cơ gặp phải các biến chứng gì ở mắt? Và làm sao để nhận biết?

Trả lời: Các biến chứng thường gặp bao gồm: giảm hoặc mất thị lực, đục thủy tinh thể, xuất huyết dịch kính, bong võng mạc, glaucoma tân mạch và bệnh thần kinh thị do đái tháo đường. Dấu hiệu nhận biết là: giảm thị lực từ từ hoặc đột ngột, mắt đau nhức kèm đau đầu cùng bên. Tuy nhiên, những dấu hiệu này thường xảy ra khi bệnh đã tiến triển nặng. Việc khám tầm soát để phát hiện bệnh trước khi có triệu chứng là điều quan trọng nhất.

ThS.BS. Nguyễn Như Quân

3. Tầm soát và khám mắt định kỳ

Hỏi: Khi nào và bao lâu thì người bệnh đái tháo đường nên kiểm tra mắt? Khám mắt trên bệnh nhân tiểu đường được thực hiện ra sao?

Trả lời:

Người bị đái tháo đường type 1 nên đi khám mắt sau 5 năm kể từ khi phát hiện bệnh.

Người bị đái tháo đường type 2 nên đi khám mắt ngay khi phát hiện bệnh.

Sau khi khám, tùy theo tình trạng võng mạc, bác sĩ sẽ hướng dẫn chế độ theo dõi. Bệnh lý võng mạc tiểu đường chỉ điều trị tốt khi đường huyết ổn định.

BS.CKII. Đoàn Hồng Dung

Hỏi: Có phải người trẻ 18-25 tuổi mắc bệnh tiểu đường thì ít bị biến chứng, trong đó có biến chứng bệnh lý võng mạc phải không ạ?

Trả lời: Chúng tôi đã điều trị và phẫu thuật không ít trường hợp biến chứng tiểu đường ở người trẻ. Tuy nhiên, kết quả sẽ tốt hơn người già nếu được khám và điều trị sớm.

BS.CKII. Ngô Thanh Tùng

4. Điều trị và phòng ngừa

Hỏi: Làm thế nào để ngăn ngừa những biến chứng về mắt do bệnh đái tháo đường gây ra? Biện pháp chữa trị trong trường hợp bị tổn thương ở võng mạc do đái tháo đường?

Trả lời: Để ngăn ngừa biến chứng, điều quan trọng nhất là đường huyết phải ổn định. Bệnh nhân cần tuân thủ chế độ điều trị của bác sĩ nội tiết. Các phương pháp điều trị bệnh võng mạc tiểu đường bao gồm:

• Laser: hay còn gọi là quang đông võng mạc.
• Chích thuốc vào trong mắt: nếu tình trạng nặng hoặc có phù hoàng điểm.
• Phẫu thuật: khi có biến chứng nặng như xuất huyết pha lê thể, bong võng mạc co kéo.

BS.CK2. Đoàn Hồng Dung

Hỏi: Bệnh này có chữa khỏi và phương pháp điều trị như thế nào? Thời gian, chi phí ra sao?

Trả lời: Bệnh võng mạc đái tháo đường không thể chữa khỏi hoàn toàn vì là biến chứng của bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, các phương pháp điều trị hiện nay (laser, tiêm thuốc, phẫu thuật) giúp giữ được thị lực. Thời gian và chi phí phụ thuộc vào tình trạng cụ thể, do đó bạn nên đưa mẹ đi khám sớm để được tư vấn chính xác.

BS.CKII. Ngô Thanh Tùng

Hỏi: Tôi đang bị tiểu đường và bị biến chứng ở mắt. Tôi phân vân không hiểu cách điều trị bệnh như tôi hiện nay là trị tiểu đường quan trọng, hay là điều trị về mắt. Tôi có thể kết hợp Tây Y và Đông y để chữa hai bệnh này không?

Trả lời: Trong mọi trường hợp, điều trị bệnh gốc (tiểu đường) là quan trọng nhất vì nó sẽ làm giảm nguy cơ và biến chứng. Tuy nhiên, không thể lơ là việc điều trị mắt. Hiện nay, các phương pháp điều trị của Tây y dựa trên bằng chứng khoa học, trong khi Đông y chưa có bằng chứng thực chứng rõ ràng cho bệnh võng mạc đái tháo đường. Bệnh nhân có thể kết hợp, nhưng cần chấp nhận những rủi ro chưa được biết đến của sự kết hợp này.

ThS.BS. Nguyễn Như Quân

5. Một số câu hỏi khác

Hỏi: Phụ nữ bị bệnh này có mang thai được không thưa bác sĩ?

Trả lời: Bệnh nhân tiểu đường vẫn có thể mang thai. Tuy nhiên, khi mang thai, đường huyết sẽ khó kiểm soát hơn. Tốt nhất nên khám bác sĩ sản khoa để có lịch khám cụ thể, tùy theo tình trạng đường huyết và chế độ thuốc.

BS.CKII. Đoàn Hồng Dung

Hỏi: Sau mổ đục thủy tinh thể một thời gian tình trạng mắt tôi càng nặng hơn, đau nhức thường xuyên hơn, xin BS có thể giải thích vì sao không ạ?

Trả lời: Sau mổ đục thủy tinh thể, một số trường hợp bệnh lý võng mạc tiểu đường có thể tiến triển nhanh hơn. Nhức mắt sau mổ có nhiều nguyên nhân, có thể do biến chứng phẫu thuật hoặc một bệnh lý khác. Bệnh nhân nên đi khám lại bác sĩ đã phẫu thuật.

BS.CKII. Đoàn Hồng Dung

Hỏi: Mẹ tôi bị mờ mắt và được BS của một chương trình khám bệnh từ thiện chẩn đoán là do biến chứng của tiểu đường và cảnh báo có thể bị mù. Xin BS cho hỏi bệnh này có chữa khỏi và phương pháp điều trị như thế nào?

Trả lời: Hiện nay tại Bệnh viện Mắt TP.HCM áp dụng nhiều phương pháp điều trị: Laser, tiêm thuốc và phẫu thuật. Tùy trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ lên chương trình điều trị phù hợp. Sau điều trị, bệnh nhân có khả năng giữ được thị lực nhưng vẫn phải tái khám định kỳ. Bạn nên đưa mẹ đi khám sớm.

BS.CK2. Ngô Thanh Tùng

Hỏi: Bệnh võng mạc có từ bệnh đái tháo đường, nguyên nhân nào để phát hiện bệnh và cách chữa trị?. Tôi chưa biết có bệnh đái tháo đường hay không, nhưng mắt phải của tôi lúc về chiều thường hay xuất hiện những ngôi sao trong mắt bay qua lơ lửng. Đi khám mắt, tôi được biết là mắt có nhiều hạt cườm nhỏ, bác sĩ cho nhỏ thuốc 2 tháng tái khám… vậy với những nguyên nhân về mắt trên, tôi có bị ảnh hưởng về mắt nhiều không, và có bị đái tháo đường không?

Trả lời: Bệnh võng mạc đái tháo đường bắt nguồn từ bệnh đái tháo đường và thường chỉ được phát hiện sớm khi khám tầm soát. Bệnh tiểu đường được chẩn đoán bằng xét nghiệm đường huyết. Hiện tượng bạn mô tả là “ruồi bay”, thường liên quan đến cận thị hoặc tuổi già. Khi khám, bác sĩ sẽ loại trừ nguyên nhân rách hoặc bong võng mạc. Nếu không có vấn đề, chỉ cần theo dõi hoặc dùng thuốc hỗ trợ.

ThS.BS. Nguyễn Như Quân

Hỏi: Xin BS cho biết cách chăm sóc người bệnh đái tháo đường, đặc biệt là chăm sóc mắt khi bị biến chứng của bệnh lý võng mạc? Bệnh này có lây hay di truyền không ạ?

Trả lời: Cách chăm sóc mắt sẽ tùy thuộc vào loại biến chứng và phương pháp điều trị cụ thể. Bệnh này không lây. Tiểu đường có yếu tố di truyền, nhưng con cái có bị biến chứng hay không còn tùy thuộc vào việc họ có khám và điều trị sớm hay không.

BS.CKII. Ngô Thanh Tùng