BỆNH LÝ VÕNG MẠC ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Ngày nay, đái tháo đường đã trở thành một bệnh lý phổ biến và nguy hiểm, có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng do tổn thương các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là đôi mắt. Nhiều trường hợp bệnh nhân bị mờ mắt, thậm chí mù lòa, vì không phát hiện và điều trị kịp thời biến chứng võng mạc đái tháo đường.

1. Bệnh lý võng mạc đái tháo đường là gì?

Trong mắt của chúng ta có một màng thần kinh gọi là võng mạc, có vai trò nhận cảm ánh sáng, giúp mắt nhìn được các vật thể xung quanh.

Hình ảnh võng mạc trên mắt thường (Hình trái) và khi soi đáy mắt (hình phải)

Bệnh đái tháo đường có thể gây tổn thương những mạch máu nhỏ nuôi màng thần kinh võng mạc. Từ đó, gây ra các tình trạng như xuất huyết, xuất tiết, hoặc hình thành các mạch máu mới bất thường trên võng mạc, dẫn đến mờ mắt. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh sẽ tiến triển xấu và có thể gây bong võng mạc, cườm nước (glaucoma), từ đó dẫn đến mù vĩnh viễn.

Hình chụp võng mạc bị tổn thương do đái tháo đường: xuất huyết (đốm màu đỏ) và xuất tiết (đốm màu vàng)

Võng mạc đái tháo đường tiến triển: có nhiều mạch máu mới bất thường và nhiều dải xơ sợi. Các mạch máu nhỏ này rất dễ vỡ, có thể gây chảy máu. Các dải xơ sợi có thể co kéo làm rách và bong võng mạc.

2. Những ai có nguy cơ mắc bệnh?

Tất cả bệnh nhân đái tháo đường tuýp 1, tuýp 2 và đái tháo đường thai kỳ đều có nguy cơ bị biến chứng võng mạc đái tháo đường. Nếu có các yếu tố sau đây thì tỉ lệ bị biến chứng lên võng mạc sẽ cao hơn:

• Đường huyết không kiểm soát tốt: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Nếu đường huyết quá cao sẽ làm tăng tỉ lệ tổn thương đến toàn bộ các cơ quan, bao gồm cả võng mạc.
• Thời gian mắc bệnh đái tháo đường: Thời gian mắc bệnh càng lâu thì tỉ lệ biến chứng lên võng mạc càng tăng.
• Mang thai: Ở bệnh nhân bị đái tháo đường, việc mang thai có thể làm gia tăng chỉ số đường huyết, từ đó tăng nguy cơ mắc biến chứng võng mạc.
• Các bệnh lý đi kèm: Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh thận mạn, thiếu máu…
• Hút thuốc lá.
• Thừa cân / Béo phì.

Tổn thương võng mạc nặng do đái tháo đường, với xuất huyết và dải xơ hóa lan rộng

3. Dấu hiệu gợi ý bệnh lý võng mạc đái tháo đường

Ở giai đoạn sớm, bệnh võng mạc đái tháo đường thường không có biểu hiện gì rõ rệt. Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân có thể thấy các dấu hiệu sau:

• Mắt mờ dần.
• Hiện tượng ruồi bay: Các chấm đen, đốm đen, sợi đen hoặc màng nhện bay trước mắt.
• Đau nhức mắt: Ở giai đoạn muộn, bệnh có thể gây ra cườm nước (glaucoma), dẫn đến cảm giác đau nhức.

4. Các phương pháp điều trị võng mạc đái tháo đường

Tùy theo loại tổn thương và độ nặng của bệnh mà sẽ có các phương pháp điều trị khác nhau, bao gồm:

• Tiêm thuốc vào mắt: Giúp làm giảm phù võng mạc do đái tháo đường.
• Chiếu laser quang đông võng mạc: Sử dụng laser để quang đông các mạch máu bất thường, ngăn ngừa chảy máu và phù võng mạc.
• Phẫu thuật: Được áp dụng trong các trường hợp nặng như bong võng mạc, xuất huyết dịch kính nghiêm trọng.

Minh họa tiêm thuốc vào mắt để điều trị võng mạc đái tháo đường

Hình ảnh võng mạc đã được điều trị bằng laser quang đông (hình trái) và vết tích của laser (hình phải)

5. Làm gì để ngăn ngừa bệnh lý võng mạc đái tháo đường?

Để phòng ngừa biến chứng võng mạc đái tháo đường, bệnh nhân cần thực hiện các biện pháp sau:

• Kiểm soát đường huyết thật tốt: Tuân thủ chế độ điều trị đái tháo đường và tái khám thường xuyên với bác sĩ nội tiết.
• Điều trị các bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, suy thận, thiếu máu, rối loạn mỡ máu…
• Kiểm tra đường huyết định kỳ khi mang thai.
• Ngừng hút thuốc lá.
• Kiểm soát cân nặng, gia tăng tập thể dục thể thao.
• Khám kiểm tra đáy mắt định kỳ để phát hiện sớm bệnh lý này. Nếu phát hiện bất thường ở mắt như mờ mắt thì cần khám mắt ngay.
• Tuân thủ phác đồ điều trị: Nếu đã mắc võng mạc đái tháo đường, cần tuân thủ chế độ điều trị và lịch tái khám với bác sĩ nhãn khoa.

Lời kết

Bệnh võng mạc đái tháo đường là một biến chứng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Chúc bạn và gia đình luôn có đôi mắt sáng khỏe!

Để tìm hiểu thêm các thông tin chuyên sâu và hữu ích về sức khỏe đôi mắt, bạn có thể truy cập trang web chính thức của Hội Nhãn Khoa TP.HCM tại: https://hoinhankhoatphcm.com/.

Tài liệu tham khảo: Bowling B., Kanski’s Clinical Opthalmology: A systemic approach, 8th edition, 2016