Chắp và Lẹo: Cách Phân Biệt, Xử Trí và Cảnh Giác Với Biến Chứng Ung Thư
Chắp và Lẹo: Cách Phân Biệt, Xử Trí và Cảnh Giác Với Biến Chứng Ung Thư
Chắp và lẹo là hai bệnh lý viêm mi mắt rất phổ biến, nhưng thường bị nhầm lẫn. Việc chẩn đoán chính xác là yếu tố then chốt để có phác đồ điều trị hiệu quả. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về cách phân biệt, các bước xử trí và những dấu hiệu cần cảnh giác.
1. Phân Biệt Chắp và Lẹo
| Đặc điểm | Lẹo (Hordeolum) | Chắp (Chalazion) |
| Định nghĩa | Áp xe cấp tính do nhiễm khuẩn (thường là tụ cầu). | Viêm u hạt mạn tính do tắc tuyến. |
| Triệu chứng | Đau, sưng, nóng, đỏ. | Không đau, chỉ có cảm giác căng tức nhẹ. |
| Khởi phát | Cấp tính, đột ngột. | Từ từ, kéo dài. |
| Vị trí | Bờ mi, thường ở chân lông mi hoặc trong sụn mi. | Nằm sâu trong sụn mi, xa bờ mi hơn. |
| Bản chất | Nhiễm trùng, có mủ. | Viêm vô trùng, là khối u hạt. |
Phân biệt chắp và lẹo
2. Chiến Lược Xử Trí Hiệu Quả
Bước 1: Điều trị Bảo tồn (First-line)
Đây là các biện pháp đơn giản và hiệu quả đầu tiên:
- Chườm ấm: Biện pháp quan trọng nhất. Chườm 4 lần/ngày, mỗi lần 10-15 phút. Nhiệt độ ấm giúp làm lỏng chất tiết, tăng lưu thông máu và kích thích quá trình dẫn lưu tự nhiên của cả chắp và lẹo.
- Vệ sinh bờ mi: Hướng dẫn bệnh nhân giữ vệ sinh bờ mi sạch sẽ để tránh nguy cơ tái phát, đặc biệt với những người có kèm viêm bờ mi.
Bước 2: Điều trị Nội khoa
- Kháng sinh:
- Tại chỗ: Ít hiệu quả với các tổn thương khu trú, chỉ được chỉ định khi lẹo vỡ hoặc có viêm kết mạc đi kèm.
- Toàn thân: Cần thiết khi có dấu hiệu lan rộng thành viêm mô tế bào. Doxycycline có thể được sử dụng cho các trường hợp chắp tái phát, đặc biệt liên quan đến bệnh trứng cá đỏ.
- Tiêm Corticosteroid: Là một lựa chọn hiệu quả cho chắp nhỏ, dai dẳng. Thuốc được tiêm trực tiếp vào tổn thương. Lưu ý: có nguy cơ gây mất sắc tố da, nên thận trọng với người có da sậm màu.
Bước 3: Can thiệp Ngoại khoa
- Rạch và nạo chắp: Chỉ định cho chắp lớn, không đáp ứng với điều trị bảo tồn và nội khoa. Kỹ thuật này giúp loại bỏ hoàn toàn khối u hạt.
- Sinh thiết: Bắt buộc đối với các tổn thương nghi ngờ là chắp nhưng lại tái phát, ở vị trí không điển hình, hoặc có dấu hiệu của ung thư biểu mô tuyến bã (như rụng lông mi khu trú). Đây là bước quan trọng để loại trừ khả năng ác tính.
Chiến Lược Xử Trí Hiệu Quả
Kết luận
Việc xử trí chắp và lẹo cần được thực hiện một cách khoa học, bắt đầu từ chẩn đoán chính xác, sau đó áp dụng các biện pháp bảo tồn trước khi tiến tới các can thiệp chuyên sâu. Quan trọng nhất, hãy luôn cảnh giác với các tổn thương tái phát hoặc không điển hình để có thể phát hiện và xử lý kịp thời ung thư biểu mô tuyến bã.
Chúc bạn và gia đình luôn có đôi mắt sáng khỏe!
Để tìm hiểu thêm thông tin chi tiết và cập nhật kiến thức chuyên môn về nhãn khoa, bạn có thể truy cập website của Hội Nhãn khoa TP.HCM.
Tài liệu tham khảo
- American Academy of Ophthalmology. Basic and Clinical Science Course, Section 8: External Disease and Cornea. San Francisco, CA: American Academy of Ophthalmology; 2022-2023.
- De Freitas D. Eyelid Infections. In: Holland EJ, Mannis MJ, Lee WB, eds. Ocular Surface Disease: Cornea, Conjunctiva and Tear Film. Elsevier; 2013:366-376.
- Lindsley K, Nichols JJ, Dickersin K. Interventions for acute internal hordeolum. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(4):CD007742.
- Pflugfelder SC, Tseng SC, Yoshino K, et al. Correlation of goblet cell density and mucosal epithelial membrane mucin expression with rose Bengal staining in patients with ocular irritation. Ophthalmology. 1997;104:223-35.
