VIÊM KẾT MẠC CẤP: DẤU HIỆU, CÁCH LÂY LAN VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ

ThS-BSCK2. Diệp Hữu Thắng

Viêm kết mạc cấp là một bệnh mắt rất phổ biến, là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh nhân phải đến khám tại các cơ sở nhãn khoa. Bệnh thường gia tăng vào thời điểm giao mùa và có thể gây nhiều khó chịu. Dưới đây là những thông tin cần thiết về nguyên nhân, triệu chứng, và cách điều trị để bạn có thể chủ động bảo vệ đôi mắt của mình.

1. Viêm kết mạc cấp là gì và nguyên nhân gây bệnh

Viêm kết mạc (VKM) là tình trạng viêm của màng kết mạc – lớp màng mỏng trong suốt bao phủ lòng trắng của mắt và mặt trong mi mắt. Bệnh biểu hiện rõ ràng nhất bằng triệu chứng mắt đỏ và có ghèn.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở trẻ em và người trẻ. Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu do vi khuẩn hoặc virus:

• Vi khuẩn: Phổ biến là phế cầu trùng, liên cầu trùng, tụ cầu trùng,…
• Virus: Loại virus phổ biến nhất là Adenovirus, thường có nguồn gốc từ mũi, họng và kèm theo các triệu chứng như ho, sốt, phát ban. Đây là lý do giải thích tại sao bệnh VKM thường tăng cao mỗi khi có đợt dịch cúm hoặc viêm đường hô hấp.

Viêm kết mạc mắt

2. Dấu hiệu nhận biết và con đường lây truyền

Bệnh VKM cấp có thể giới hạn ở một mắt nhưng thường xảy ra ở cả hai mắt. Bệnh nhân có thể cảm nhận những triệu chứng khó chịu như:

• Cảm giác tại mắt: Nóng rát, đau, nặng mắt, hoặc có cảm giác như có hạt cát trong mắt.
• Sưng và đỏ: Mi mắt sưng nhẹ, kết mạc mi sưng đỏ. Nếu bệnh nặng, mắt có thể sưng nhiều, kết mạc đỏ rực và đôi khi xuất hiện hạch ở vùng tai.
• Thị lực bị ảnh hưởng: Một số trường hợp có thể đi kèm nhìn mờ, nhìn thấy quầng màu và sợ ánh sáng.
• Tiết ghèn: Ghèn là dấu hiệu đặc trưng và có thể thay đổi tùy mức độ bệnh: nước nhầy (trắng trong), nhầy (vàng) hay mủ nhầy (xanh).

Bệnh rất dễ lây lan qua nhiều con đường, vì vậy cần đặc biệt cẩn trọng:

• Qua đường hô hấp: Các hạt tiết tố nhỏ li ti khi bệnh nhân ho hoặc hắt hơi có thể phát tán mầm bệnh.
• Qua tiếp xúc: Sử dụng chung đồ dùng cá nhân như khăn tay, khăn mặt, hoặc chạm tay vào các bề mặt bị nhiễm khuẩn.
• Qua nguồn nước: Tiếp xúc với nước bị nhiễm khuẩn, ví dụ như nước ở hồ bơi.

3. Diễn tiến và những biến chứng nguy hiểm

Một điểm tích cực của VKM cấp là bệnh có thể tự khỏi sau khoảng 12-14 ngày ngay cả khi không điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bạn có thể chủ quan. Nếu không được chăm sóc đúng cách, đặc biệt ở người có thể trạng suy kiệt hoặc dùng thuốc sai liều lượng, bệnh có thể gây ra những biến chứng khó lường.

• Viêm giác mạc và Loét giác mạc: Đây là những biến chứng nguy hiểm nhất, có thể làm giảm thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời. Nguyên nhân hàng đầu gây ra các biến chứng này thường là do tự ý dùng thuốc nhỏ mắt không phù hợp (đặc biệt là thuốc có chứa corticoid) hoặc vệ sinh mắt không đúng cách.
• Tăng nhãn áp thứ phát: Một số trường hợp viêm kết mạc nặng có thể gây tăng áp lực trong mắt, dẫn đến tổn thương thần kinh thị giác.

Biến chứng nguy hiểm

4. Phòng ngừa và điều trị hiệu quả

4.1. Điều trị phòng ngừa

• Vệ sinh cá nhân: Giữ gìn vệ sinh cá nhân thật tốt, rửa tay thường xuyên.
• Sử dụng đồ dùng riêng: Dùng khăn, vật dụng vệ sinh cá nhân riêng để tránh lây lan mầm bệnh.
• Hạn chế tiếp xúc: Hạn chế giao tiếp và nghỉ ngơi tại nhà trong giai đoạn bệnh cấp tính.
• Cẩn trọng khi đi bơi: Tránh đi bơi trong giai đoạn có dịch bệnh để không bị lây nhiễm qua nguồn nước.

4.2. Điều trị bệnh

Khi có dấu hiệu của bệnh, hãy đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và chỉ định điều trị đúng. Phác đồ điều trị thông thường bao gồm:

• Vệ sinh mắt: Rửa mắt với dung dịch NaCl 0.9% 3 lần/ngày.
• Giảm triệu chứng: Nhỏ nước mắt nhân tạo để giảm cảm giác khó chịu. Có thể chườm lạnh để giảm sưng và làm dịu cơn đau.
• Dùng thuốc: Bác sĩ sẽ chỉ định thuốc kháng sinh (dạng nhỏ hoặc mỡ) phù hợp. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là thuốc có chứa corticoid, vì có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng.

Tóm lại, viêm kết mạc cấp là bệnh rất phổ biến và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, việc chủ động phòng ngừa lây lan và thăm khám bác sĩ ngay khi có dấu hiệu bất thường là rất quan trọng để tránh những biến chứng nguy hiểm, bảo vệ thị lực lâu dài.

Lời kết

Viêm kết mạc cấp là bệnh lý phổ biến nhưng không nên chủ quan. Việc chủ động phòng ngừa, giữ gìn vệ sinh cá nhân và thăm khám bác sĩ chuyên khoa kịp thời là cách tốt nhất để tránh những biến chứng nguy hiểm, bảo vệ thị lực lâu dài.

Chúc bạn và gia đình luôn có đôi mắt sáng khỏe!

Để tìm hiểu thêm các thông tin hữu ích về chăm sóc mắt, bạn có thể truy cập trang web của Hội Nhãn khoa TP.Hồ Chí Minh tại: https://hoinhankhoatphcm.com/.