BỆNH LÝ NHÃN GIÁP: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ

BS. Hoàng Quốc Hưng

Bệnh lý nhãn giáp (Thyroid eye disease) là một bệnh lý tự miễn dịch phức tạp, ảnh hưởng đến mắt và có mối liên hệ mật thiết với các bệnh lý tuyến giáp, đặc biệt là bệnh Graves. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin cần thiết về bệnh lý nhãn giáp, từ nguyên nhân, triệu chứng đến các phương pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả.

1. Bệnh lý nhãn giáp là gì?

Bệnh lý nhãn giáp là một bệnh lý tự miễn. Điều này có nghĩa là hệ miễn dịch của cơ thể vô tình tấn công các mô khỏe mạnh, cụ thể là các tổ chức xung quanh nhãn cầu như mô mỡ và cơ vận nhãn. Quá trình này gây ra tình trạng viêm và phì đại, đẩy nhãn cầu ra phía trước, dẫn đến các triệu chứng đặc trưng.

Một điểm quan trọng là bệnh lý nhãn giáp thường xuất hiện ở những bệnh nhân mắc bệnh Grave, một dạng cường giáp do tự miễn. Tuy nhiên, nó cũng có thể xảy ra ở những người bị suy giáp hoặc thậm chí là khi tuyến giáp đã được điều trị ổn định (bình giáp).

Bệnh lý nhãn giáp

2. Yếu tố nguy cơ và ai dễ mắc bệnh?

Khoảng một phần tư bệnh nhân Grave có thể phát triển bệnh lý nhãn giáp kèm theo. Các triệu chứng ở mắt có thể xuất hiện trước, trong hoặc sau khi bệnh lý tuyến giáp được chẩn đoán.

Mặc dù phần lớn các trường hợp bệnh lý nhãn giáp ở mức độ nhẹ, nhưng một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất là hút thuốc lá. Bệnh nhân Grave không hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh dưới 10%, trong khi người hút thuốc có nguy cơ tăng gấp đôi, và con số này có thể tăng lên 8 lần ở những người nghiện thuốc lá nặng.

3. Triệu chứng thường gặp của bệnh nhãn giáp

Triệu chứng của bệnh lý nhãn giáp rất đa dạng và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực và chất lượng cuộc sống. Các dấu hiệu phổ biến bao gồm:

• Trợn mí mắt: Mí mắt trên và/hoặc dưới bị kéo lên cao, khiến mắt trông to hơn bình thường.
• Lồi mắt (Exophthalmos): Nhãn cầu bị đẩy lồi ra phía trước. Trường hợp nặng có thể gây hở mi, khiến bệnh nhân không thể nhắm kín mắt.
• Khô và cộm xốn mắt: Cảm giác khó chịu, như có dị vật trong mắt.
• Chảy nước mắt, phù nề mi mắt và đỏ mắt.
• Nhìn hình đôi (Song thị): Do các cơ vận nhãn bị phì đại, không hoạt động đồng đều.
• Đau hốc mắt: Đặc biệt khi liếc mắt lên hoặc xuống.
• Nhìn mờ: Có thể do khô mắt hoặc do dây thần kinh thị giác bị chèn ép.

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào kể trên, đặc biệt là khi có tiền sử mắc bệnh Grave hoặc cường giáp, hãy đến gặp bác sĩ nhãn khoa để được thăm khám và chẩn đoán chính xác.

Triệu chứng thường gặp của bệnh nhãn giáp

4. Chẩn đoán và điều trị bệnh nhãn giáp

4.1. Chẩn đoán

Ngoài các xét nghiệm tuyến giáp thông thường (như FT3, FT4, TSH), bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu cho mắt, bao gồm:

• Siêu âm hốc mắt.
• Chụp CT scan hoặc MRI hốc mắt để đánh giá mức độ phì đại của mô và cơ.
• Chụp hình đáy mắt và đo thị trường nếu nghi ngờ có chèn ép thần kinh thị.

4.2. Điều trị

Việc điều trị bệnh lý nhãn giáp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ nội tiết. Một số phương pháp điều trị phổ biến bao gồm:

• Duy trì hormone tuyến giáp ổn định: Đây là nền tảng quan trọng để kiểm soát bệnh.
• Bỏ thuốc lá: Đây là bước tối quan trọng để ngăn bệnh tiến triển nặng hơn.
• Điều trị triệu chứng nhẹ: Đối với các trường hợp nhẹ (khô mắt, trợn mí nhẹ), bệnh nhân có thể sử dụng nước mắt nhân tạo để giảm cảm giác khó chịu.
• Điều trị bằng thuốc: Trong các trường hợp nặng hoặc ở giai đoạn hoạt động, bác sĩ có thể chỉ định dùng corticoid (đường uống hoặc truyền tĩnh mạch) để giảm viêm. Ngoài ra, có thể kết hợp với các loại thuốc ức chế miễn dịch hoặc xạ trị.
• Phẫu thuật: Khi bệnh ở giai đoạn ổn định hoặc trong các trường hợp nghiêm trọng (như chèn ép thần kinh thị), phẫu thuật có thể được cân nhắc. Các phương pháp bao gồm:
  • Phẫu thuật giải áp hốc mắt: Tạo thêm không gian cho các mô phì đại, giúp giảm lồi mắt và giải phóng chèn ép thần kinh.
  • Phẫu thuật các cơ vận nhãn: Điều trị tình trạng nhìn đôi (song thị).
  • Phẫu thuật mi mắt: Cải thiện tình trạng trợn mí và thẩm mỹ cho mắt.

Bệnh lý nhãn giáp là một bệnh lý cần được theo dõi và điều trị lâu dài. Sự kiên trì và hợp tác giữa bệnh nhân, bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ nội tiết sẽ giúp đạt được kết quả tốt nhất.

Lời kết

Bệnh lý nhãn giáp là một bệnh lý cần được theo dõi và điều trị lâu dài. Sự kiên trì và hợp tác giữa bệnh nhân, bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ nội tiết sẽ giúp đạt được kết quả tốt nhất.

Mong rằng bài viết này đã cung cấp những thông tin hữu ích giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh lý nhãn giáp. Chúc bạn và gia đình luôn có đôi mắt sáng khỏe!

Để tìm hiểu thêm về các bệnh lý mắt khác, bạn có thể truy cập trang web chính thức của Hội Nhãn Khoa TP.HCM tại: https://hoinhankhoatphcm.com/.